Ga naar de inhoud

Actua / Astronieuws 2018

Blijf op de hoogte van de laatste nieuwtjes uit de sterrenkunde en ruimtevaart:

31/10/2018 - Jong Melkwegstelsel heeft ander sterrenstelsel opgeslokt
Aan de hand van de resultaten van ESA’s Gaia-satelliet hebben astronomen kunnen achterhalen dat ons Melkwegstelsel zo'n 10 miljard jaar geleden is samengesmolten met een ander groot stelsel, Gaia-Enceladus genaamd. De sterren van deze partnervormen het grootste deel van de halo van het Melkwegstelsel en hebben ook de dikke schijf gevormd. Een beschrijving van deze megafusie is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature.

26/07/2018 - Eerste geslaagde test van Einsteins algemene relativiteitstheorie bij superzwaar zwart gat
Waarnemingen met ESO’s Very Large Telescope hebben voor het eerst de effecten laten zien op de beweging van een ster die door het extreem sterke zwaartekrachtveld in de buurt van het superzware zwarte gat in het centrum van Melkweg gaat, zoals die zijn voorspeld door de algemene relativiteitstheorie van Einstein. Dit lang gezochte resultaat vormt de bekroning van een 26 jaar durende waarnemingscampagne met de telescopen van ESO in Chili.
De nieuwe metingen laten duidelijk een effect zien dat gravitationele roodverschuiving wordt genoemd.

25/07/2018 - Vloeibaar water op Mars
Voor het eerst hebben onderzoekers een significante hoeveelheid vloeibaar water gevonden op Mars. Anderhalve kilometer onder het ijs van Mars’ zuidpool schuilt waarschijnlijk een 20 kilometer brede zoutwaterlaag.
De zoektocht naar water op Mars duurt al heel lang. Eerder had men al wel een beetje waterdamp in de atmosfeer en grote hoeveelheden waterijs op de polen gevonden. Thans heeft men echter voor het eerst een aanzienlijke hoeveelheid vloeibaar water gevonden onder het zuidpoolijs.
Laat evenwel duidelijk zijn dat hieruit zeker geen conclusies kunnen getrokken worden dat er leven op Mars zou zijn of zijn geweest!

12/07/2018 - Bron van kosmische straling gevonden
Een internationaal onderzoeksteam is erin geslaagd om een bron te vinden van kosmische straling (hoogenergetische deeltjes die vanuit de ruimte de Aarde bereiken). Vlaamse onderzoekers hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan deze opzienbarende bevinding.
Met behulp van de ‘neutrinotelescoop’ IceCube op Antarctica hebben zij een energierijk neutrino gedetecteerd dat afkomstig is van een superzwaar zwart gat in de kern van een sterrenstelsel op bijna 4 miljard lichtjaar van de Aarde.
Neutrino’s zijn raadselachtige subatomaire deeltjes die onder andere ontstaan bij extreme processen in het heelal. Men denkt dat bij dergelijke processen protonen tot relativistische snelheden worden versneld, wat gepaard zou gaan met het uitzenden van neutrino’s. Zowel de protonen als de neutrino’s kunnen afstanden van miljarden lichtjaren overbruggen. Gezien protonen echter geladen deeltjes zijn, ondergaat hun koers wijzigingen onder invloed van magnetische velden in de ruimte. Daardoor valt niet te achterhalen waar ze oorspronkelijk vandaan kwamen. Bij neutrino’s lukt dat wel omdat die geen elektrische lading hebben.
Op 22 september 2017 heeft het IceCube Neutrino Observatory nabij de Zuidpool een energierijk neutrino geregistreerd waarvan wetenschappers de herkomst hebben kunnen achterhalen. Daarbij werden ze geholpen door niet minder dan achttien sterrenwachten en ruimtetelescopen, die kort na de detectie op de door IceCube aangegeven positie hebben gezocht.
De gecombineerde waarnemingen laten zien dat het neutrino afkomstig was van een reeds bekende ‘blazar’. Dat is een reusachtig elliptisch sterrenstelsel met een actief superzwaar gat in zijn kern. Het feit dat deze blazar neutrino’s onze kant op stuurt, toont aan dat hij als een deeltjesversneller fungeert. Dit maakt het aannemelijk dat de blazar ook een bron van energierijke protonen is – het hoofdbestanddeel van de zogeheten kosmische straling.
Voor meer informatie verwijzen we naar volgende publicates:
21/05/2018 - Planetoïde van buiten het zonnestelsel
Planetoïde (514107) 2015 BZ509 is de eerste echte planetoïde die men ontdekt heeft die van buiten het zonnestelsel afkomstig is, en nu permanent tot ons zonnestelsel behoort. Eerder had men al wel het langgerekte object 1I/2017 U1 of 'Oumuamua gevonden als eerste interstellaire bezoeker van ons zonnestelsel, maar in dat geval ging het maar om een tijdelijk bezoek: het object beschrijft een hyperbolische baan. Planetoïde (514107) 2015 BZ509 komt net als ‘Oumuamua van buiten het zonnestelsel, maar beschrijft nu een elliptische baan rond de Zon, binnen de baan van Jupiter. Een van de aanwijzingen voor de bijzondere oorsprong van 2015 BZ509 is dat zijn baan ‘retrograad’ is, dat wil zeggen dat het object in tegengestelde zin rond de Zon beweegt als de planeten.

25/04/2018 - Driemimensionale kaart van ons Melkwegstelsel
De European Space Agency heeft de grootste en meest nauwkeurige driedimensionale kaart van ons Melkwegstelsel ooit gepubliceerd. Een consortium van Europese sterrenkundigen, met belangrijke bijdragen van Belgische wetenschappers, brachten met behulp van de Gaia satelliet de positie en beweging van meer dan een miljard sterren in kaart.

14/03/2018 - Stephen Hawking is overleden
Stephen Hawking werd beschouwd als een van de briljantste theoretische fysici in de geschiedenis. Zijn wetenschappelijke werken over het ontstaan en de structuur van het heelal, van de oerknal tot zwarte gaten, waren vaak revolutionair. Bovendien bereikte hij met zijn boeken ook de mensen in de straat die niet zo wetenschappelijk aangelegd zijn. Hawking was geboren op 8 januari 1942 en stierf op 14 maart 2018.

Klik hier voor de berichten van 2017.